Protokół z Konferencji

Protokół z Konferencji

Ten wpis był czytany dotąd 270 razy!

Protokół z obrad podczas Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej „Pokój to nie tylko brak wojen” z 13-14.05.2016 r. we Wrocławiu

 

Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa pt. Pokój to nie tylko brak wojen zorganizowana przez Instytut Filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Akademię Ochrony Zdrowia przy Uniwersytecie Wrocławskim Sp. z. o. o. (AOZ) odbyła się w dn. 13-14 maja 2016 roku w Instytucie Filozofii UWr. przy ul. Koszarowej 3. W sali wykładowej Instytutu Filozofii zgromadziło się około czterdziestu osób, wśród nich artyści (pisarze, poeci, malarze, aktorzy) oraz przedstawiciele różnych środowisk akademickich (filozofowie, prawnicy, naukowcy),  także widzowie, a wśród nich również uczniowie szkół.

13 maja 2016 roku (piątek)

  1. Obrady rozpoczęły się od wysłuchania koncertu skrzypcowego Davida Garretta Viva La Vida z albumu „Music” (2012). Mgr Mirosław Gontarski (AOZ) przywitał uczestników, skierował słowa podziękowań do sponsorów konferencji i odczytał listę uczestników. Następnie głos zabrała dr Alina Jagiełłowicz, która również powitała zebranych oraz podziękowała honorowym patronom przedsięwzięcia: Jego Magnificencji Rektorowi Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. dr. hab. Markowi Bojarskiemu oraz Dziekanowi Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. dr. hab. Jerzemu Juchnowskiemu. Dr Jagiełłowicz odczytała list JM Rektora UWr. prof. Marka Bojarskiego, skierowany do uczestników konferencji
  2. Kolejnym etapem inauguracji było odczytanie listów gratulacyjnych literatów. Jako pierwszy głos zabrał Mirosław Jerzy Gontarski – Członek Zarządu Głównego Związku Literatów Polskich i Vice-prezes Dolnośląskiego Oddziału Związku Literatów Polskich. Odczytał list Kazimierza Burnata, Prezesa DO ZLP. Następnie o odczytanie listu poproszona została Elżbieta M. Karmelita-Kotlarska, Prezes Stowarzyszenia Jeleniogórski Klub Literacki.
  3. Dr Jagiełłowicz podkreśliła, że sama idea pracy zintegrowanych środowisk naukowych i twórczych na rzecz szeroko rozumianego zdrowia zrodziła się już podczas debaty na Interdyscyplinarnym Sympozjum Naukowym „Humanizm a medycyna. Artyści dla zdrowia” (Cieplice-Zdrój, 2013). Przedstawiła krótką historię projektu konferencji. Zaznaczyła jej związek z koncepcją ochrony zdrowia Juliana Aleksandrowicza (lekarza, humanisty i społecznika), który podkreślał, iż pokój jest tym dla społeczeństw, czym zdrowie dla pojedynczego człowieka.

Następnie dr Jagiełłowicz powiedziała wiersz Jana Stępnia – poety, pisarza, rzeźbiarza, malarza, autora znaku graficznego „gołąbka pokoju”, stanowiącego logo konferencji – Nie mów do mnie słowem i zapowiedziała wykład prof. Jana Miodka na temat O słowie „pokój”.

  1. Wykład prof. Jana Miodka składał się z dwóch części. Pierwsza miała charakter historyczny, druga ukazywała zaskakującą różnorodność funkcjonowania w języku polskim słowa „pokój”. Na wstępie prof. Miodek zaznaczył, że słowo „pokój” obecne jest w języku polskim od XIV w. i początkowo oznaczało stosunek między państwami bez wypowiedzenia wojny, bez działań militarnych. Równocześnie słowo „pokój” oznacza tyle co „duch”, „umysł”, „spokój”. Wskazuje na to jego prasłowiańska forma „pokoj”, która pochodzi od czasownika „pocziti” i oznacza stan spoczynku. Od szesnastego stulecia słowo „pokój” funkcjonuje w języku polskim jako synonim pomieszczenia mieszkalnego. W ostatniej części swojego referatu prof. Miodek przedstawił szereg kontekstów językowych, w który występuje słowo „pokój” (również w formach dawnych, pochodzenia rosyjskiego np. „smirno”, lub łacińskiego: „pax”), kreśląc jednocześnie bogaty kolaż pokrewnych i konfrontujących się cytatów.
  2. Następnie Ewa Bondarowicz – młoda poetka (LO w Jeleniej Górze), laureatka konkursu „Młodzi dla pokoju” – przeczytała swój nagrodzony i opublikowany w książce Profilaktyka wojny (Akademia Pióra, 2015) wiersz pt. Niesprawiedliwości. Nagrodę książkową (Poezje Haliny Poświatowskiej – pacjentki Juliana Aleksandrowicza) ufundowała AOZ.
  3. Kolejnym prelegentem poproszonym o głos była prof. Maria Szyszkowska, która wygłosiła referat pt. Pokój to nie tylko brak wojen. Prof. Szyszkowska mówiła o potrzebie funkcjonowania pokoju jako wartości w procesie edukacji i kształtowania świadomości. Punktem wyjścia Jej rozważań była krytyczna refleksja nad współczesną kondycją Kantowskiego określenia człowieka jako istoty, w której życiu na drodze edukacji zaczynają pojawiać się ideały. W drugiej części swojej wypowiedzi prof. Szyszkowska poddała krytyce koncepcję „słusznej wojny” i „wojny sprawiedliwej”, obecnych w tradycji europejskiej od czasów św. Augustyna. Uznała za Kantem kategorię „instynktu społecznego” za przesąd. W trzeciej części wykładu wskazała na potrzebę tworzenia nowego sensu polskiego patriotyzmu oraz na konieczność zbudowania innej perspektywy ujmującej człowieka jako jednostkę, w przeciwieństwie do koncepcji człowieka jako członka rodziny. Podkreśliła, że edukacja stanowi najistotniejszy element w budowaniu świadomej odpowiedzialności za pokój przyszłych pokoleń. Edukacja w wypowiedzi prof. Szyszkowskiej została specyficznie ujęta – nie jako ograniczona jedynie do rozumowego podejmowania decyzji, ale akcentująca istotną funkcję intuicji. W podsumowujących słowach prof. Szyszkowska zawarła krytykę własności prywatnej jako źródła konfliktów i agresji, zwracając jednocześnie uwagę na konieczność większego udziału intelektualistów oraz artystów w kształtowaniu charakteru państwa.
  4. Dr Alina Jagiełłowicz podziękowała prof. Marii Szyszkowskiej za wygłoszenie referatu i poprosiła Leszka Nowaka, Skarbnika DO ZLP, o odczytanie jego wiersza pt. Polskie Piety. Następnie głos zabrał prof. Andrzej Bałandynowicz.
  5. Prof. Bałandynowicz przedstawił referat pt. Myślenie irenologiczne i wychowanie do pokoju szansą na rozwój dobrostanu człowieka i wspólnot w stronę najwyższych ideałów. Punktem wyjścia w jego rozważaniach była jednostka ludzka przedstawiona w konflikcie z samym sobą, charakteryzująca się brakiem wewnętrznej harmonii i jedni między sferą duchową i cielesną. Siłą porządkującą człowieczeństwo jest przynależność do określonej wspólnoty oraz kultura, zaś świadomość to podstawowy element badań nowych wartości. Aby wartości te mogły się pojawić, człowiek powinien rozwijać się w określonych warunkach, które kształtuje m.in. poczucie bezpieczeństwa. Prof. Bałandynowicz poddał wnikliwej krytyce koncepcję bezpieczeństwa, rozumianego jako uwolnienie się od zagrożenia poprzez jego zniszczenie. Zdaniem prelegenta ochrona przed wojną nie może polegać na zniszczeniu zagrożenia, ale na stworzeniu narzędzi mających jemu zapobiegać. Pojęcie bezpieczeństwa nie może być rozumiane jako wartość przeżywana, gdy uruchamia ono mechanizmy unicestwienia, jest to bowiem sprzeczność. Tak pojęta kategoria „bezpieczeństwa” narusza równowagę poprzez wprowadzenie kategorii „sprawiedliwości”, rozumianej nie jako samopomoc, lecz jako władza. Jako taka prowadzi do rozpadu harmonii oraz zawłaszczenia owej równowagi. Mianem „wojny” prof. Bałandynowicz nazwał ten rodzaj zawłaszczenia równowagi.  
  6. Mirosław Gontarski podziękował prof. Bałandynowiczowi za wygłoszenie referatu i poprosił Panią Elżbietę Kotlarską o prezentację jej własnego utworu poetyckiego, rozpoczynającego się od słów: „w moim Ojcu był ślad wojny”.
  7. Następnie głos zabrała prof. Anna Kieszkowska, Dyrektor Instytutu Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, która wygłosiła referat pt. Ja i My w procesie edukacji poszukującej szansą na uniwersalny pacyfizm. Przedstawiła koncepcję „edukacji poszukującej”, zwracając jednocześnie uwagę na uwarunkowania w jej tworzeniu. Tu prof. Kieszkowska wyróżniła jako kryteria okoliczności historyczne, kulturowo-społeczne (przede wszystkim język oraz instytucje kulturalne) i gospodarczo-ekonomiczne. W drugiej części wystąpienia przedstawiła ideę edukacji kulturalnej w kontekście wielokulturowości, silnie akcentując problem mistrzostwa oraz wpływu.
  8. Dr Alina Jagiełłowicz podziękowała prof. Kieszkowskiej i poprosiła Panią Irenę Hryncewicz (SJKL) o odczytanie jej utworu poetyckiego pt. Różaniec. Wskazała również, że pierwszy dzień obrad konferencji (13 maja) nie został przypadkowo wybrany – to pół-rocznica listopadowych zamachów w Paryżu z 2015 roku, a ofiarom tych zamachów dedykowana została monografia Profilaktyka wojny. Tego dnia również (przed 35. laty) miał miejsce zamach na papieża Jana Pawła II. Poprosiła o wystąpienie przedostatniego prelegenta, dr. Wojciecha Rojka z Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu.
  9. Dr Wojciech Rojek wygłosił referat pt. Pokój jako reintegracja dobra – w 35. Rocznicę zamachu na Jana Pawła II. Zaproponował on interpretację pojęcia pokoju jako wartości dynamicznej, która traktowana jest zarazem jako dar, stan naturalny i zadanie polegające na pielęgnacji tegoż stanu. Zamach na Jana Pawła II oraz postawa ofiary i niedoszłego zabójcy stanowiły kontekst do refleksji nad problemem reintegracji dobra na wielu płaszczyznach, pojętego jako prawda, sprawiedliwość, życie w miłości, wolność ale także pokój będący dobrem wspólnym.
  10. Następnie dr Jagiełłowicz podkreśliła znaczenie dla pokoju i siłę ekspresji motta konferencji: „Nie kochacie swoich dzieci. Gdybyście je kochali nie toczylibyście wojen” (J. Krishnamurti, Wolność od znanego). Poprosiła mgr. Mirosława Gontarskiego (AOZ, Zarząd Główny ZLP) o prezentację jego utworu literackiego pt. Historia pewnego gołąbka, ale po co wojny?
  11. W odczytanym eseju mgr Gontarski nawiązał do historii podarowanego światu „gołąbka pokoju”, naszkicowanego przez Pabla Picassa podczas pobytu na I Kongresie Intelektualistów na rzecz pokoju, który odbył się we Wrocławiu w sierpniu 1948 roku. Mgr Gontarski postawił tezę, że wojny będą zagrażać dopóty, dopóki ludzkość zarówno na poziomie społecznym, jaki i jednostkowym nie wyrazi woli dialogowania. To wielka odpowiedzialność, twierdził, doprowadzić do ugody państw i religii. Pokolenia młodych ludzi pragną bowiem żyć i budować własne światy w pokoju, miłości i braterstwie, z definicji odrzucają one wojnę jako imperatywny sposób rozstrzygania o wartościach, a nawet nie godzą się na wszystko, co tylko wojnę przypomina lub ją implikuje. W przyszłości nikt już nie będzie chciał być ani żołnierzem Mahometa, ani Jezusa. W ogóle nikt nie będzie chciał być żołnierzem.
  12. Wieczorem, po kolacji i w kuluarach, dyskutowano o nurtujących współczesnych problemach.

14 maja 2016 roku

Drugi dzień konferencji miał charakter czysto roboczy i zamknięty. Punktem wyjścia debaty były: książka Profilaktyka wojny oraz problemy zasygnalizowane podczas wykładów inauguracyjnych. 

  1. Pierwszą część dyskusji na temat: Wojna w człowieku – stan faktyczny a ideały prowadził prof. dr hab. Andrzej Bałandynowicz. Wśród istotnych problemów podnoszono w dyskusji m.in. następujące kwestie: zniekształcenia charakterologicznego psychiki człowieka i uszkodzeń mózgu; niemożności globalnego rozwiązania niektórych problemów; braterstwa jako miłości pokonującej problemy wojny; władzy nad własnymi żądzami; liberalizmu ekonomicznego i kapitału zarządzającego jednostkami ludzkimi oraz wspólnotami; nauki zdegenerowanej rozumianej jako pole walki; pułapki „czystej teorii” i niektórych problemów związanych z praktyką społeczną; hermeneutyki rozumiejącej i projektującej; teorii „kary bez kary”; wyniszczania środowiska; roli integracji różnych środowisk i potrzeby osiągnięcia porozumienia w badaniu nad pokojem.
  2. Drugą część dyskusji na temat: Jak jest możliwe dokonanie rewolucji w psychice człowieka?  prowadziła dr hab. Maria Kostyszak (Instytut Filozofii, Uniwersytet Wrocławski), która – odnosząc się do filozoficznej koncepcji Scilly Elworthy – poruszyła problem „starych” i „nowych” wartości. Rozmawiano m.in. na temat ukrywania się za abstrakcjami konkretnych jednostek czerpiących zyski z niegodziwości; skuteczności w działaniu; drogi „w głąb siebie”; potrzeby wnikania w przestrzeń „domu” rozumianego jako rozszerzające się intymne miejsce wspólnoty ludzkiej; pacyfizmu w kontekście problemu samoobrony; koncepcji sprawiedliwości naprawczej.
  3. W podsumowaniu obrad ustalono, że na początku przyszłego roku zostanie wydana monografia naukowa pt. Revolucja. O potrzebie transformacji współczesnego człowieka (z udziałem w niej m.in. uczestników konferencji).

Podpisano:

Andrzej Drohomirecki (Instytut Filozofii UWr., Sekretarz Konferencji)

Alina Bernadetta Jagiełłowicz (Instytut Filozofii UWr., Opiekun Naukowy Konferencji)

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.