Ewa Kwiatkowska

Infiltracja kultur przez mit. Szkice tom 3

Wrocław 2018

ISBN 978-83-951481-2-5

Stron 152, okładka miękka

Recenzja: prof. zw. dr hab. Maria Szyszkowska, prof. zw. dr hab. Andrzej Bałandynowicz

Udostępnij…

Nota Redaktora. Mit w tęczowej mandali kultur (A. Jagiełłowicz), 3

Słowo wstępne, 11

Wprowadzenie. Mitotwórczy ruch wyobraźni, 15

Kulturowe Imaginarium i jego postaci, 16

Na początku był obraz, 21

Dialogiczność ducha. Dwa barbarzyństwa, 25

Ku nowym perspektywom badania mitu, 29

Inne niedyskursywne logiki, 33

Koncepcje niedyskursywnych logik jako pozafilozoficzne
krytyki poznania, 34

Logika praktyki jako „rozum mityczny”, 38

Mit według Rolanda Barthes’a, 51

Barthes’owskie pojęcie mitu wobec tradycji mitoznawczej, 52

Relacja mythoslogos w koncepcji Barthes’a na tle tradycji
mitoznawczej, 59

Krytyczna orientacja mitoznawcza, 65

O badaniu mitu w kontekście zwrotów kulturalistycznych, 71

Badania mitoznawcze w obliczu turns, 72

Mitoznawcze inspiracje Bildwissenschaft, 76

Mit w świetle mnemonic turn, 81

Zwrot performatywny a badanie mitu, 86

O badaniu mitu w świetle iconic turn, 95

Perspektywy badania mitu w kontekście zwrotu ikonicznego, 96

Ikoniczne epistemy a mitologika i mythopoiesis, 100

Obrazowość a tekstualność mitu, 103

Obrazy mityczne jako obrazy kulturowe, 110

Obraz mityczny w kontekście koncepcji pamięci kultury, 116

Obrazy jako akty działania konstytuujące mity, 120

Konkluzje. W kierunku nowego ukształtowania pola badań nad mitem. Streszczenie, 125

Infiltrations of cultures by myth. Sketches. Summary, 131

Bibliografia, 137

Największy wysiłek rozumu – to uznać,
że istnieje nieskończona mnogość rzeczy, które go przerastają

[Blaise Pascal]

 

Z prawdziwą przyjemnością przekazuję Czytelnikowi zainteresowanemu serią wydawniczą Infiltracja kultur kolejny tom – już trzeci – o intrygującym tytule Infiltracja kultur przez mit. Szkice autorstwa Ewy Kwiatkowskiej. Tom pierwszy (Infiltracja kultur w dobie postępującej globalizacji – 2016 r.) łączy z drugim (Infiltracja kultur w świecie wiecznych wędrowców – 2018 r.) zachowana ciągłość edytorska, uwzględniająca oryginalną koncepcję redakcyjną. Wyraża się ona w refleksji filozoficzno-historycznej, odnoszącej się do problemu infiltracji kultur – przede wszystkim – w konfrontacji z różnorodnymi interdyscyplinarnymi badaniami naukowymi, a także: w powiązaniu z wielorakimi gatunkami pisarstwa: naukowego i literackiej ekspresji (począwszy od tekstów naukowych i rozprawek historyczno-filozoficznych, poprzez esej i impresję, a na opowiadaniach, wspomnieniach i poezji kończąc). W nich teksty naukowe i literackie – pozwolę sobie na metaforyczną stylizację – przeplatają się ze sobą w specjalnym układzie nitek. Niczym wątek i osnowa tworzą tkaninę o niepowtarzalnym kolorycie i strukturze przewijających się problemów globalizacji oraz wędrowania w infiltrujących się nawzajem kulturach. W nich światła natchnienia i cienie wątpliwości ujawniają niespodziewane powiązania prezentowanych treści, wzbudzają ciekawość, odkrywają tajemnice, są impulsem do twórczego myślenia, prowokują do przekraczania progów i do przekształceń.

Będąc autorką projektu i redaktorem serii, w trzecim tomie pozwoliłam sobie na złamanie konwencji (ale jedynie w czysto formalnym wymiarze) i na zaprezentowanie dzieła naukowego, autorskiego, składającego się z kilku szkiców. Powodem tej mojej decyzji jest głębokie przekonanie, że przyzwyczajenie, zastanie w formach sztywnych i w stereotypach (nawet pozytywnych czy neutralnych) nie sprzyja rozwojowi, a Wydawnictwu „Akademia Pióra” szczególnie zależy na tym, by Czytelnik wznosił się na coraz wyższe poziomy samowiedzy, doświadczał poczucia osobistej wartości i twórczo odnosił się do siebie samego oraz do otaczającego świata, odkrywał „nowe”.

W zaprezentowanych szkicach głównym i wiążącym przedmiotem rozważań jest fenomen mitu, przekazu treści oraz uplastyczniania przez mit, modelowania przez mit tęczowej mandali kultur. Obiekt poznania, mit, jest w nich zatem umiejscowiony w polu paranaukowym, naukowym oraz meta-naukowym. Jest ukazany historycznie i tradycyjnie, lecz zarazem w perspektywie współczesności, też tej najbliższej; na sposób symboliczno-poetycki i przyziemny, egzystencjalny, zakorzeniony w strachach, lękach i frustracjach; logicznie i alogicznie; przedrefleksyjnie i równocześnie w odwołaniu do tworzących się wyrafinowanych konstrukcji myślowych.

Autorka w szkicach przywołuje bogatą, interdyscyplinarną literaturę przedmiotu. Dokumentuje, jak ważki w humanistyce XX wieku był spór o kulturotwórczą moc mitu (i wzajemną jego relację z logosem). Poddaje pod rozwagę fundamentalny, jak się zdaje – patrząc z perspektywy esencji życia jednostek ludzkich oraz wspólnot – problem istoty wyobraźni oraz funkcji obrazu w procesie kreacji świata i samego siebie: podmiotu doznań tak uczuciowo-emocjonalnych, jak i racjonalnych, oraz równocześnie przedmiotu poznania, poddawanego obróbce i kształtowaniu. Zainteresowanie mitem i jego rolą w procesie infiltracji kultur zintensyfikowało się w XX wieku. Jak można odnieść wrażenie, w naszych czasach sięga ono punktu szczytowego w dyskursie, w którym łamane są bariery pomiędzy naukami o kulturze, a także między nimi samymi a filozofią; otwierają się wrota do ponaddyscyplinowego poznania mitu.

Utrzymując myśl w konwencji metafory tkalni zauważyć pragnę, że zwroty w dziejach to lustrzane odbicia stosowanego na krosnach mechanizmu przerzutowego, wprowadzającego wątek do przesmyku. Współcześnie w kulturze Zachodu zwroty są znacznikiem zachwiania i zapaści racjonalizmu, znużenia monotonią i surowością egzystencji podporządkowanej regułom ratio; są wzorem wyzwolenia i fascynacji ekspresywnymi technikami życia, medytacją i duchowością, paranaukami. Oto człowiek naszych czasów w określonym kontekście przestrzeni i własnych ograniczeń staje się performerem: tanecznym krokiem, niewstydliwie i ekspansywnie wędruje, przemieszcza się w barwnym korowodzie przemian, wynosi wyobraźnię do narzędzia sensotwórczego i odkrywczego. Świadomie stając się kreatorem, wbrew wszelkim kanonom, opierając się oskarżeniom o neoromantyczne proweniencje, na przekór zarzutom obsceniczności – powiem z pewną przekorą, prowokująco – podejmuje na serio wątek mitu nauki…

 

 • • • 

W imieniu swoim i Wydawnictwa składam podziękowania Ewie Kwiatkowskiej – Autorce tekstu oraz wszystkim osobom, dzięki których twórczemu oraz materialnemu zaangażowaniu możemy przekazać Czytelnikowi Infiltrację kultur przez mit – interesujące, napisane z imponującą erudycją studium problemu. Wszystkim zaś naszym Czytelnikom życzę inspirującej lektury

 

Alina Bernadetta Jagiełłowicz

(Uniwersytet Wrocławski)

 

 

Wrocław, grudzień 2018 r.